VPS Yedekleme Stratejisi ve Disaster Recovery: 3-2-1 Kuralı

“Yedek almayan, yedeksiz kalmayı hak eder” şakası kurumsal dünyada gerçek oluyor. Her yıl Türkiye’de onlarca şirket, ransomware, yanlış SQL DELETE komutu, disk arızası veya kendi kullanıcılarının hatasıyla yıllık ciro değerinde veri kaybediyor. Çoğunun ortak noktası: Yedek vardır ama test edilmemiştir veya yetersizdir.

Bu yazıda modern yedekleme stratejisini, 3-2-1 kuralını, RTO ve RPO hedeflerini ve VDS Panel’in bu disiplini nasıl otomatikleştirdiğini anlatacağız.

Bir bakışta

3-2-1

Yedekleme kuralı

15 dk

Otomatik yedek aralığı

30 gün

Retention period

AES-256

Şifreleme

3-2-1 kuralı

Endüstri standardı yedekleme stratejisi:

3 kopya: En az 3 ayrı kopyanız olsun (orijinal + 2 yedek)
2 farklı medya: Farklı fiziksel cihazlar (SSD + HDD, veya SSD + cloud)
1 offsite: En az 1 kopya farklı coğrafyada (farklı DC veya cloud bölge)

Örnek:

Orijinal veri: VPS’inizde (SSD)
Yedek 1: Aynı VPS’in başka partition’ında (SSD, günlük)
Yedek 2: AWS S3 ya da Cloudflare R2 (object storage, offsite)

Bu yapı disk arızasına, veri merkezi felaketine, ve bölgesel kesintiye karşı korur.

RTO ve RPO: İki kritik metrik

RTO (Recovery Time Objective): Felaket sonrası sistemi ayağa kaldırma süresi. Ne kadar süre “down” kalabilirsiniz?

RPO (Recovery Point Objective): Ne kadar veri kaybını tolere edebilirsiniz? Yedek alma sıklığınızı belirler.

Toleranslı

Küçük proje / blog

RTO: 4-8 saat
RPO: 24 saat (günlük yedek)
Single region yedek yeterli
Manuel restore OK
Aylık test yeterli

Sıkı

Production e-ticaret

RTO: 15 dakika
RPO: 15 dakika (sık yedek)
Multi-region offsite zorunlu
Otomatik restore ve failover
Haftalık test + günlük validation

15 dk

RPO hedefi

VDS Panel 15 dakikada bir otomatik yedek kontrolü yapar. Maksimum veri kaybı 15 dakika ile sınırlı.

Yedek türleri

Full (tam) yedek

Veritabanının tamamı her seferinde yedeklenir. Restore kolay, depolama pahalı.

Incremental (artımlı) yedek

Son yedekten bu yana değişenler. Depolama verimli ama restore zamanı karmaşık (tam + artımlı zinciri).

Differential (fark) yedek

Son tam yedekten bu yana değişenler. Incremental’a göre restore kolay, depolama orta.

Pratik tavsiye

Küçük-orta ölçekli projeler için günlük full yedek yeterli. Disk maliyeti depolama verimliliğinden daha ucuz. Büyük veritabanları (100 GB+) için incremental veya PITR (point-in-time recovery) değerlendirin.

VDS Panel yedekleme mimarisi

Panel varsayılan olarak:

01

15 dakikada bir kontrol

Panel scheduler her 15 dakikada bir tüm veritabanlarının durumunu tarar, son yedek ile aradaki zaman fonksiyonunu hesaplar.
02

Günlük full yedek

Her gece 03:00'te pg_dump veya mysqldump ile tam yedek alınır. Format: custom compressed (pg) ya da sqlgz (mysql).
03

age veya gpg ile şifreleme

Yedek dosyası sizin public key'inizle şifrelenir. Panel veya saldırgan decrypt edemez.
04

Local saklama

/var/backups/vdspanel-license altında 30 gün retention. Eski yedekler otomatik silinir.
05

Opsiyonel offsite upload

S3 ya da R2 hesabınız varsa her yedek bulut storage'a da gönderilir. Başarısız upload'da local korunur.
06

Event log kaydı

Her yedek işlemi panel event log'una düşer. Başarısızlık durumunda admin'e uyarı gönderilir.

Restore testi

En yaygın yedekleme hatası: hiç test etmemek. Yedekleriniz var ama restore sürecini ilk kez felaket anında deniyorsunuz. Sonuç: genelde çalışmıyor.

Aylık restore testi yapın

VDS Panel’den “Test Restore” fonksiyonu seçin. Panel yedeği geçici bir veritabanına restore eder, tablo sayımı yapar, ana veritabanıyla karşılaştırır. Başarılı olmazsa bildirir. Bu alışkanlık felaket anında kurtarıcıdır.

Ransomware koruması

Modern yedeklemede en büyük tehdit ransomware. Saldırgan sunucuya girdiğinde yedekleri de şifreleyebilir. Koruma:

Immutable (değişmez) yedekler

S3 Object Lock ya da B2 compliance modu ile bir kez yazılan dosya belirli süre boyunca silinemez. Saldırgan root olsa bile yedekleri değiştiremez.

Append-only paylaşımlar

Backup sunucusunda sadece yazma izni, silme yok. Eski yedekler güvende kalır.

Air-gapped kopya

En kritik yedek USB/tape gibi fiziksel olarak bağlantısız medyada. Ransomware ulaşamaz.

VDS Panel S3 Object Lock entegrasyonu sunar; R2 için append-only policy örneği dökümantasyonda var.

Disaster recovery planı

Yedekler yetmez, senaryo gerekir:

Tam sunucu kaybı: Yeni VPS, panel kurulumu, yedekten restore. RTO: 30 dk.
Veritabanı bozulması: Son yedekten restore. RTO: 5 dk.
Yanlış migration/silme: Birkaç saat önceki yedeğe geri dön. RTO: 2 dk.
Ransomware saldırısı: Immutable yedekten temiz VPS’e restore. RTO: 1 saat.
Bölgesel afet (DC yangını): Offsite yedekten farklı bölgede restore. RTO: 2 saat.

Her senaryo için runbook yazın. Sorun çıktığında panik halinde değil, önceden planlanmış adımlarla ilerleyin.

PostgreSQL için PITR (Point-In-Time Recovery)

Günlük yedek bazı durumlarda yetmez. Örneğin bugün saat 14:35’te yanlış bir UPDATE çalıştırdınız; gece yedeğine dönerseniz 14:00-23:00 arası tüm değişiklikler kaybolur.

PITR ile saniye hassasiyetinde geri dönebilirsiniz:

WAL (Write-Ahead Log) arşivleme aktiftir
Panel her saat WAL’ları shippping sağlar
Restore zamanı: “2026-04-22 14:34:59”ya dön

VDS Panel CNPG (CloudNativePG) modülü ile Kubernetes üzerinde PITR desteklidir. Kritik production için vazgeçilmez.

1 sn

PITR granularitesi

WAL shipping ile saniye hassasiyetinde geri dönüş. Yanlış UPDATE'den önceki son stabil noktaya.

Maliyet optimizasyonu

Yedekleme depolama maliyeti:

Local VPS disk: ~0.05 €/GB/ay (zaten paylaşılan)
Cloudflare R2: 0.015 $/GB/ay, çıkış ücretsiz
Backblaze B2: 0.006 $/GB/ay, ekonomik
AWS S3 Glacier: 0.004 $/GB/ay (restore yavaş)
AWS S3 Standard: 0.023 $/GB/ay

10 GB veritabanı için aylık ~0.15 $ offsite yedek maliyeti. Veri kaybı riskine kıyasla yok denecek kadar az.

Sonuç

Yedekleme, veri olgunluğunun göstergesi. “Yedeğim var” yeterli değil; “yedeğim var, şifreli, offsite kopyası var, aylık test ediyorum” olmalı. 3-2-1 kuralını günlük rutine çevirin, RTO ve RPO hedeflerinizi yazılı olarak belirleyin, restore sürecini senede en az 4 kez test edin.

VDS Panel bu disiplini otomatik devreye sokar. 15 dakikalık scheduler, age/gpg şifreleme, S3 ve R2 upload, 30 gün retention, event log — hepsi varsayılan olarak aktif. Güvenlik detayları ve kurulum için iletişim formundan ulaşabilirsiniz.